Wat als er iemand in de familie overlijdt en je blijft over met familieleden die onderling een conflict hebben of je hebt zelf een conflict met een familielid? Het komt helaas regelmatig voor: bestaande relatieproblemen binnen de familie zorgen voor conflicten bij overlijden en vervolgens bij de uitvaart.

Echter, er zullen zaken geregeld moeten worden voor het afscheid. Als uitvaartbegeleider wordt je vaak al wel door de familie op de hoogte gebracht van de relatieproblemen, mocht je die al niet hebben opgemerkt in het (verloop van het) regelgesprek! De uitvaartbegeleider kan dan helpen met het maken van belangrijke beslissingen en/of aanraden en aangeven wat gebruikelijk is.

Vaak adviseer ik het overlijden ook te zien als een moment om dichter tot elkaar te komen als familie. Je kunt immers hardnekkig blijven vasthouden aan dat ene conflict en je koppigheid blijven voeden, maar je kunt ook proberen om samen eens goed te gaan zitten en te praten over de relatieproblemen. Door hier met elkaar over te spreken, stel je je voor elkaar open en door je voor elkaar open te stellen, kun je des te beter samenwerken om er een mooi afscheid van te maken. Probeer dan naar elkaar te luisteren en allebei water bij de wijn te doen. Probeer niet krampachtig vast te houden aan je eigen keuzes, maar kom tot compromissen. Zo zag ik recent een zoon instemmen met de wensen van zijn vader betreffende de katholieke gebedsdienst, terwijl de vader de zoon de gelegenheid gaf om de rouwkaart breder binnen de (schoon)familie te delen.

Ook op de dag van de uitvaart kunnen er natuurlijk (weer) allerlei irritaties ontstaan. Echter niemand zit te wachten op kibbelende mensen tijdens een uitvaart. Het advies is dan: hou je in en maak geen ruzie. De uitvaartbegeleider houdt uiteraard een oogje in het zeil en zal dusdanige voorbereidingen treffen, dat de familieleden, die met elkaar ‘overhoop liggen’, niet (teveel) met elkaar worden geconfronteerd en bijvoorbeeld niet naast elkaar hoeven te zitten in de aula van begraafplaats of crematorium.

Familieconflicten zijn op zichzelf al heel erg naar, maar worden bij een overlijden en uitvaart nog duidelijker zichtbaar en merkbaar. De uitvaart is een eenmalige gelegenheid om – waardig – afscheid te (kunnen) nemen. Ik pleit er dan ook voor dat de familieleden de bestaande relatieproblemen (tijdelijk?) begraven om zo iedereen de gelegenheid te geven om persoonlijk afscheid te nemen en de begrafenis of crematie rustig bij te wonen. Voor de laatste keer waardig en respectvol afscheid nemen is m.i. van meer gewicht dan individuele belangen in een conflict. Afscheid nemen kan immers maar een keer en dat geldt voor iedereen!

de onderlinge relatie laat te wensen over